© Jacek Bocheński
Warszawa 2009 - 2014
All rights reserved

e-mail



By odszukać konkretny tekst znajdujący się w serwisie, prosimy korzystać z menu kategorii, znajdującego się u góry, na początku strony internetowej

* * *

Materiały (w szczególności: zdjęcia, teksty, multimedia, elementy grafiki) zawarte na niniejszej stronie i jej podstronach chronione są prawem autorskim (na mocy: Dz. U. 1994 nr 24 poz. 83, Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych). Wykorzystywanie ich w innych serwisach internetowych, na blogach itp. wymaga zgody. Dotyczy to przede wszystkim materiałów pochodzących od osób trzecich (np. zdjęć z Agencji Fotograficznych).

Użycie treści strony "jacekbochenski.blox.pl", poza materiałem zdjęciowym jest dozwolone i pożądane. Każde inne niż prawnie dozwolone użycie treści (np. prawo cytatu lub powielanie do celów prywatnych), również w formie elektronicznej wymaga wcześniejszej pisemnej zgody posiadacza praw. Zapytania w tej sprawie należy kierować do administratora strony.
sobota, 04 maja 2013

Wtedy i teraz

 

Zbiór rozmów z Jackiem Bocheńskim zebranych w książce pod znamiennym tytułem Wtedy to książka magiczna. Każdy wywiad z autorem Boskiego Cezara przenosi czytelnika w inny krąg wtajemniczenia odsłaniając odmienny stopień samopoznania. W toku wywiadów pisarz wyjaśnia rzeczywistość, która rzadko poddaje się procesowi rzetelnej analizy i oceny, zadowalając się najczęściej stereotypami. Pierwszy zamieszczony tu wywiad przeprowadził Wiesław Paweł Szymański w roku 1965 dla „Tygodnika Powszechnego“, ostatnia rozmowa z Anną Nasiłowską miała miejsce na początku 2011 roku. Jeżeli literatura polega na tym, aby „odpowiednie dać rzeczy słowo“, to Bocheński robi właśnie to – daje odowiednie słowo każdej rzeczy, z każdą kolejną Rzeczą-pospolitą włącznie.

 

A pytania i tematy nie pomijają żadnej z bolesnych spraw powojennej historii Polski. Niemal w każdej z dwudziestu dwóch rozmów Jacek Bocheński odpowiada na pytanie o swój debiut, dorobek, akces swój i znacznej grupy najwybitniejszych pisarzy do marksizmu tuż po wojnie, wystąpienie z partii, przystąpienie do opozycji, redagowanie opozycyjnego pisma „Zapis“, zaszczytne stanowisko prezesa PEN-Clubu i naturalnie – dorobek twórczy.

 

Nazwiska znanych dziennikarzy i pisarzy prowadzących wywiady reprezentują różne środowiska,stanowiska i pisma: Włodzimierz Maciąg, Krystyna Nastulanka, Jacek Trznadel, Piotr Szewc, Krzysztof Masłoń, i wielu innych.

 

W swych odpowiedziach Bocheński uwzględnia perspektywę swoją, swojego pokolenia i odpowiedniego momentu historycznego. I tu podkreślić należy wyjątkowo funkcjonalny charakter tytułu, owo „wtedy“ odnosi się do czasu, o którym autor mówi w wywiadach, a także do czasu samego wywiadu. Rozmowa na wysokim poziomie intelektualnym, a jednocześnie szczera, niekiedy bardzo osobista, wytworna, jeśli chodzi o analizę zjawiska i sam styl tej analizy. Szczególnie to ważne w chwili, kiedy dyskurs polityczny zamiast wymiany poglądów przypomina niekiedy wyzwiska rzucane sobie nawzajem przez niedorostków. Niewiele mówiącym stereotypom charakterystycznym dla takiego dyskursu, Bocheński przeciwstawia potrzebę i konieczność rzeczowej analizy okresu powojennego, ówczesnych motywów i wyborów. Spokojna argumentacja pozwala czytelnikowi zobaczyć tzw. okres miniony bez histerii, bez ksenofobii i nietolerancji. Jarosław Kurski w przeprowadzonym w 2006 roku wywiadzie dla „Gazety Wyborczej“ nazywa Bocheńskiego „sumieniem niepokornym“, za co w swoim czasie objęty został on zakazem druku.

 

Książka zdecydowanie kwalifikuje się na listę lektury studentów polonistyki i historii kultury. Gdybym kiedykolwiek miała omawiać ze studentami ten temat, to właśnie taki język i styl argumentacji wybrałabym do przedstawienia zawiłej, bolesnej, pełnej zmagań historii powojennego świata literackiego. Z rozmów tych wyłania się żywy obraz środowiska, a na jego tle sylwetki ówczesnych celebrytów. Ten żywy obraz sprawia, że jest to książka ciekawa dla każdego, dobrze się ją czyta, chociaż niekiedy po tej lekturze trudno zasnąć.

 

W króciutkim wstępie Jacek Bocheński zaznacza, ze podczas autoryzowania wywiadów dopisywał pewne partie, a niektóre wywiady przeprowadzone zostały drogą korespondencyjną. Ze względu na „ten podwójny charakter kolokwialno-pisemny“ stwierdza autor Kaprysów starszego pana i Trzynastu cwiczeń europejskich – „całość tworzy coś pośredniego między esejem i autobiografią“.

 

Jak na autobiografię przystało, najbardziej fascynującym nurtem jest tu bogata twórczość Jacka Bocheńskiego, jego książki oraz urzeczenie Rzymem i wynikła stąd rzymska trylogia pisana na przestrzeni dziesięcioleci: Boski Juliusz, Nazo poeta, Tyberiusz Cezar. Dowiadujemy się, że do ostatniej części pisarz nie mógł się zabrać przez wiele lat. Dopiero przyrzeczenie dane umierającej żonie zmobilizowało go do sfinalizowania wieloletniego projektu.

 

W ostatnim wywiadzie Anna Nasiłowska podkreśla, że mimo rozciągnięcia w czasie antologia antyczna wyszła jednorodna i jest też główną siłą i zaletą zebranych tu wywiadów. W niej odzwierciedla się integralność postawy i stylu.

 

Anna Frajlich

Nowy Jork, 31 sierpnia 2012.

Wtedy, rozmowy z Jackiem Bocheńskim, Świat Książki, 2011.

 

[Anna Frajlich, polska poetka, slawistka, wykładowca literatury na Uniwersytecie Columbia  w Nowym Jorku. Jej recenzja z "Wtedy" ukazała się  w gdańskim kwartalniku "Migotania" nr 3 (36) , 2012].

 

 

piątek, 14 października 2011
2011 - "Wtedy. Rozmowy z Jackiem Bocheńskim"

- najnowsza książka Jacka Bocheńskiego

i jego dwudziestu rozmówców z lat 1965-2011

"Wtedy. Rozmowy z Jackiem Bocheńskim" - "Świat Książki-Weltbild", Warszawa 2011, ISBN 978-83-7799-090-2.

Jacek Bocheński - prozaik, eseista, publicysta - w dwudziestu pasjonujących rozmowach. Z kim? Krytykami literackimi, kulturoznawcami, poetami - dość wymienić Jacka Trznadla, Annę Nasiłowską i Wiesława Kota. O czym? O rodzicach, nauce łaciny, przebijaniu muru głową w redakcji "Zapisu". A także o filozofii, kryzysie gospodarczym, polityce. Pierwszy wywiad pochodzi z roku 1965, najnowszy - z 2011. Jak zmieniał się przez 46 lat autor "Stanu po zapaści"? Jak, jego zdaniem, zmieniała się Polska?

Gdy piszemy, nie jesteśmy tacy mądrzy, jak by się mogło wydawać ex post – mówi przewrotnie Jacek Bocheński, pytany o siebie jako pisarza. A jednak zadziwia mądrość i przenikliwość opinii, prezentowanych przez autora Boskiego Juliusza przy najróżniejszych okazjach, w rozmowach, przeprowadzanych z nim przez ponad cztery dekady.

Bocheński przez lata wypowiadał się na wiele tematów. Można je podzielić na autobiograficzno-historyczne i te ogólniejsze, dotyczące literatury, kultury, polityki, obyczajów i życia w ogóle.

Wśród pierwszych znajdziemy niezwykle ciekawe opowieści o narodzinach życia literackiego w PRL po wojnie, których Bocheński był świadkiem i młodym, entuzjastycznym uczestnikiem oraz relacje z pracy w legendarnym kwartalniku „Zapis”, wychodzącym w „drugim obiegu” pod koniec lat 1970. Swoistym łącznikiem między obiema postawami są poruszające wyznania Bocheńskiego, tłumaczące zmianę jego poglądów. Głównie pod wpływem lekcji wojennej ideologia marksistowska stała się dla mnie objawieniem, nadzieją i naczelną rozkazodawczynią wszystkich poczynań zaraz po wojnie – wyjaśniał już w roku 1973. Ów „szok wojenny” to klucz do kwestii, dlaczego człowiek rozumny, otrzaskany z tradycjami kulturalnymi, historycznymi, narodowymi, może przejąć tego rodzaju filozofię jak stalinowska. Może! Szczególnie gdy jest młody i wierzy w niezawodność radykalizmu (1981).

Refleksje ogólniejsze stanowią prawdziwą skarbnicę wiedzy i doświadczenia, przekazywanych nam tyleż elokwentnie i przekonująco, co z dyskretną sugestią, że autor nie ma monopolu na prawdę ostateczną, że wciąż należy dyskutować, że zawsze jest o co się spierać. A przecież trudno się nie zgodzić, że literatura z samej swej istoty, polegającej na pobudzaniu wyobraźni, nie uczy określonych poglądów ani postaw, uczy co najwyżej swobody ich wyboru, samodzielności, krytycyzmu, rewizji świata zastanego. Takie są książki Bocheńskiego, ze słynnym „tryptykiem antycznym” na czele, i temu też doskonale służą rozmowy, zgromadzone w niniejszym zbiorze.

Trudno te wywiady wziąć za zestaw archiwaliów, gdy czytamy: Mimo wszystkich nierównomierności i sprzecznych tendencji na świecie wydaje mi się, że ogólnie biorąc historia nie bardzo już może się powtarzać, bo zbytnio zmienił się jej podmiot, mianowicie człowiek. Dlaczego tak się stało? Chyba tradycja nie wytrzymała konkurencji oszałamiających pożytków, jakie płyną z rozwoju techniki, co spowodowało z kolei jakąś mutację, przyśpieszenie rozwoju, skok i właśnie zmianę jakości.

Jacek Bocheński powiedział to niemal czterdzieści lat temu i musiałby dziś powtórzyć to samo.

(Informacja wydawcy)

*   *   *

.

Oddział Warszawski Stowarzyszenia Pisarzy Polskich

zorganizował spotkanie z

.

JACKIEM BOCHEŃSKIM

z okazji premiery Jego książki „Wtedy” (Świat Książki, Warszawa 2011),

zawierającej 20 pasjonujących wywiadów, przeprowadzonych w różnych okresach życia pisarza.

Udział wzięli autorzy wywiadów:

Zuzanna Grębecka

Anna Nasiłowska

Zbigniew Taranienko

.

Prowadzenie: Jacek Moskwa

.

Spotkanie odbyło się

14 października 2011 (piątek) o godz. 18.00

w Domu Literatury przy Krakowskim Przedmieściu 87/89 (sala na I piętrze).

.

© Fot. Mariusz Kubik

.

.

Na spotkaniu Jacek Bocheński z Anną Nasiłowską,
współautorką rozmowy kończącej "Wtedy" 

.

Od lewej: Jacek Moskwa, Zbigniew Taranienko,
Zuzanna Grębecka, Jacek Bocheński, Anna Nasiłowska 

.

W pierwszym rzędzie (z książką) Teresa Bogucka,
w dalszym (w jasnej koszuli) Krzysztof Lubczyński - książkowi rozmówcy autora

.

Julia Hartwig wśród publiczności

.

Stoisko z książkami

.

Gablota z książkami Jacka Bocheńskiego w Domu Literatury

.

Ukazała się w internecie pierwsza recenzja książki Jacka Bocheńskiego pt. "Wtedy", autorstwa Izabeli Mikrut.

Zobacz więcej:

http://tu-czytam.blogspot.com/search/label/Jacek%20Boche%C5%84ski

.

*   *   *

.

"Gazeta Wyborcza" ("Magazyn Świąteczny") z 29-30 października 2011 r. zamieściła pod tytułem "Fragment nowej książki Bocheńskiego / Tyberiusz  bloga nie pisał " krótką informację redakcyjną o świeżo wydanej książce "Wtedy-Rozmowy z Jackiem Bocheńskim" i dwa urywki końcowego wywiadu, jaki z autorem przeprowadziła Anna Nasiłowska.

.

 

*   *   *

.

Pierwsze publikacje prasowe o książce "Wtedy": "Dziennik Polski" (13 października 2011 r.), "Gazeta Wyborcza" (29-30 października 2011 r.) i "Newsweek" (31 października 2011 r.):

.

.

.

.

.

*   *   *

Krzysztof Lubczyński - „Bocheński - wtedy i dziś” (fragment)

Źródło: Pisarze.pl

6 grudnia 2011 r.

[…] Jacek Bocheński (rocznik 1926) istnieje w literaturze już ponad 60 lat, a przy tym nadal tworzy. Tak długa czasowa perspektywa sprawia, że funkcjonował on już w kilku epokach, politycznych, społecznych, literackich i pełnił w nich ważne role. Prześledzenie jego myślenia przez tak długi okres, prześledzenie zmian, ewolucji, prześledzenie ich przez filtr wywiadów, jakie z nim przeprowadzono na przestrzeni 46 lat (1965-2011) poprzez wydanie ich w jednym tomie „Wtedy. Rozmowy z Jackiem Bocheńskim”, to bardzo interesujący pomysł Wydawnictwa Świat Książki. Rozmówców jest dwudziestu, a rozmowy ułożone chronologicznie: Wiesław Paweł Szymański, Włodzimierz Maciąg, Zbigniew Taranienko, Krystyna Nastulanka, Mirosław Kowalski, Jacek Trznadel, Ewa Czerniakowska, Grzegorz Kozyra, Wiesław Kot, Piotr Szewc, Krzysztof Masłoń, Barbara Kazimierczyk, Mariusz Załuski, Teresa Bogucka, Andrzej Wróblewski, Krzysztof Lubczyński, Jarosław Kurski, Katarzyna Marciniak, Zuzanna Grębecka, Anna Nasiłowska.

Każdego z nich, poza możliwym do wyodrębnienia obszarem wspólnym, co innego interesowało, każdy kładł swoje własne akcenty w pytaniach. Daje się też zauważyć ciekawe różnice między językiem i tematyką rozmów najdawniejszych (mniejszość – dwie z lat 60-tych, dwie z 70-tych, trzy z 80-tych), a tych, które pochodzą z minionego dwudziestolecia. Z każdym z nich Bocheński jest rozmówcą pasjonującym. W rozmowach najstarszych (1965, 1973) widać wyraźnie język „ezopowy” i wysiłek obustronny, by powiedzieć rzeczy istotne bez wystawienia się na sztych cenzury (np. w rozmowie z 1965 roku przeprowadzonej przez W.P. Szymańskiego, gdy na jego pytanie o „Boskiego Juliusza”, który miał za sobą polityczną burzę rozpoczętą i zakończoną w gmachu KC, Bocheński odpowiada z finezyjną, ledwo zauważalną ironią, w sposób zabawnie zawoalowany). Począwszy od roku 1981 rozmowy są politycznie otwarte i polityką nasycone, ale w kilku rozmowach ostatnich następuje odejście od dominanty polityki zwrócenie się w większym stopniu ku uniwersalnym sensom prozy Bocheńskiego, co samo w sobie jest formą uznania dla jego twórczości i potwierdzeniem jej ponadczasowości. Bardzo cenna pozycja.

„Wtedy. Rozmowy z Jackiem Bocheńskim”, Wyd. Świat Książki, Warszawa 2011